Sankoré verwijst zowel naar een eeuwenoud Malinees universitair erfgoed als naar een hedendaans digitaal educatief ecosysteem. De naam verwijst naar de moskee-universiteit van Sankoré, opgericht in Tombouctou, die een van de grootste kenniscentra van de middeleeuwse wereld was. Tegenwoordig dragen verschillende softwareprojecten en platforms deze naam om educatieve middelen te verspreiden, met name gericht op het Afrikaanse continent en Franstalige docenten.
Hybride architectuur online en offline voor digitale educatie
Een uitdaging die zelden wordt behandeld in de gidsen over Sankoré betreft de connectiviteit. In veel gebieden van West-Afrika blijft de toegang tot internet intermittent. De recente educatieve oplossingen geïnspireerd door het Sankoré-ecosysteem evolueren naar hybride architecturen die online en offline functioneren.
Dit model stelt een docent in staat om een set educatieve middelen te downloaden wanneer er een verbinding beschikbaar is, en deze vervolgens in de klas zonder netwerk te gebruiken. De synchronisatie van gegevens (leerresultaten, voortgang) vindt plaats bij het terugkeren van de connectiviteit.
Deze aanpak speelt in op een terreinbeperking die is gedocumenteerd door het Sankore Project, ondersteund door UNESCO, dat experimenten heeft uitgevoerd in Nigeria en Ghana in het kader van de Africa Technology and Innovation Partnerships. De ervaringen benadrukken dat de opleiding van docenten en de co-creatie met lokale gemeenschappen bepalend zijn voor het succes van deze initiatieven, ver voorbij de eenvoudige technische implementatie.
Om de beschikbare informatie over Sankore en zijn verschillende onderdelen te vinden, blijft het gecentraliseerde portaal het meest complete toegangspunt voor de lopende projecten en downloadbare middelen.
Open-Sankoré: open source software voor interactieve whiteboards
Open-Sankoré is een multiplatform open source software die is ontworpen om te werken met elk type interactief whiteboard (IW). Oorspronkelijk ontwikkeld door de DIENA in Frankrijk, dateert de eerste versie uit 2003. De laatste stabiele versie, Open-Sankoré 3.1, werd uitgebracht in januari 2015.
De software is geschreven in C++ met het Qt-framework en integreert widgets in HTML5-formaat. Het draait op Windows, Mac en Linux, waardoor het inzetbaar is op vrijwel alle bestaande schoolcomputerparken.
Centrale functies van de software
Open-Sankoré combineert de tools van een klassiek whiteboard (schrijven, annoteren, tekenen) met geavanceerde digitale functies. De docent kan afbeeldingen, video’s, audiobestanden of animaties direct in zijn presentaties integreren.
- Realtime annotatie op elk type geprojecteerd document, met verschillende diktes en kleuren van de lijn
- Import van educatieve middelen in .ubz-formaat, het native formaat van de software, maar ook van PDF-bestanden, afbeeldingen en webpagina’s
- Bibliotheek van interactieve widgets in HTML5 waarmee oefeningen (slepen en neerzetten, meerkeuzevragen, classificatie) kunnen worden gemaakt zonder programmeerkennis
- Export van lessen in PDF-formaat of als videopodcast voor latere verspreiding naar leerlingen
De software is ontworpen voor basisschool- en middelbare schooldocenten, met een opzettelijk vereenvoudigde interface. Het ontwerpsdoel was dat een docent een interactieve les net zo gemakkelijk kan voorbereiden als hij op een schoolbord zou schrijven.
Overgang naar OpenBoard
De ontwikkeling van Open-Sankoré is geleidelijk overgenomen door OpenBoard, een fork van de software die wordt onderhouden door de Zwitserse onderwijsgemeenschap. OpenBoard behoudt de technische kern van Open-Sankoré terwijl het beveiligings- en compatibiliteitsupdates biedt voor recente besturingssystemen. Voor instellingen die Open-Sankoré gebruikten, verloopt de migratie naar OpenBoard zonder verlies van bestanden, aangezien beide software dezelfde documentformaten delen.
ePrim Sankoré: educatieve middelen gemaakt door docenten
De ePrim Sankoré-component onderscheidt zich van de software zelf. Het is een portaal voor educatieve middelen die rechtstreeks door docenten zijn geproduceerd voor hun collega’s. Het principe is gebaseerd op samenwerking: een docent creëert een interactieve lesreeks, publiceert deze op het portaal, en anderen kunnen deze downloaden, bewerken en aanpassen aan hun klas.
De inhoud dekt de basisschoolcycli met middelen in wiskunde, Frans, wetenschappen en aardrijkskunde. Elke bron is geïndexeerd op schoolniveau, discipline en beoogde vaardigheid, wat het zoeken vergemakkelijkt voor een docent die onder druk staat om lessen voor te bereiden.
Dit collaboratieve model biedt een concreet pedagogisch voordeel: de lesreeksen zijn ontworpen door praktijkmensen, niet door uitgevers die ver van de realiteit van een klas in cyclus 2 of cyclus 3 staan. De granulariteit van de inhoud (een concept, een oefening, een evaluatie) maakt een flexibele integratie in bestaande pedagogische voortgangen mogelijk.
Sankoré School: educatieve applicatie voor Afrika
Sankoré School is een mobiele applicatie die zich onderscheidt van de voorgaande tools. Het positioneert zich als een virtuele bijlesleraar voor leerlingen van de basisschool en de middelbare school in Afrika. De applicatie maakt gebruik van kunstmatige intelligentie om de schoolondersteuning aan te passen aan de behoeften van elke leerling.
De geclaimde bijzonderheid is de afstemming van de inhoud op de lokale schoolcurricula, en niet op Europese of Noord-Amerikaanse referentiekaders. Deze pedagogische lokalisatie blijft een onderscheidend punt ten opzichte van grote internationale educatieve platforms die generieke inhoud aanbieden.
De applicatie streeft naar een eenvoudige en toegankelijke interface, ontworpen om te functioneren op instap-smartphones die wijdverspreid zijn op het continent. De logica komt overeen met die van de eerder genoemde hybride architecturen: de digitale educatie bruikbaar maken waar de infrastructuren beperkt zijn.
Het Sankoré-ecosysteem, van open source software voor IW tot mobiele applicaties en samenwerkingsportalen, illustreert een benadering waarbij educatieve technologie wordt opgebouwd rond de werkelijke beperkingen van docenten en leerlingen, in plaats van andersom. Het lopende UNESCO-project in Nigeria en Ghana zal blijven documenteren onder welke voorwaarden deze tools meetbare resultaten opleveren voor fundamentele leerprocessen.
