Het Belgische bankgeheim bestaat niet meer in de klassieke zin sinds de programmawet van 2011. Wat overblijft, valt onder de discretieplicht van de kredietinstellingen ten opzichte van hun klanten, een kader dat veel poreuzer is dan sommige verkorte weergaven suggereren. Begrijpen wat nog beschermd is, wat niet meer beschermd is en wat zal veranderen met de transpositie van DAC8, stelt u in staat om de werkelijke vertrouwelijkheid van uw bezittingen in België te evalueren.
DAC8 en crypto-activa: het geplande einde van fiscale anonimiteit in 2026
België heeft de Europese richtlijn DAC8 met ingang van 1 januari 2026 getransponeerd. Deze richtlijn breidt de verplichtingen voor automatische uitwisseling van informatie, die al van kracht zijn voor klassieke bankrekeningen via de CRS-norm, uit naar crypto-activa die worden gehouden op platforms binnen de Europese Unie.
Concreet moeten banken en aanbieders van digitale activadiensten de volgende informatie verzamelen en doorgeven aan de belastingautoriteiten:
- De volledige identiteit en fiscale woonplaats van de klant, evenals zijn fiscale identificatienummers
- De details van aankopen, verkopen en uitwisselingen tussen cryptocurrencies die op het platform zijn uitgevoerd
- Bepaalde overboekingen van crypto-activa naar externe portefeuilles
De gegevens zullen vanaf 2026 worden verzameld, met de eerste automatische uitwisselingen tussen belastingautoriteiten die voor 2027 zijn gepland. Voor een houder van in België aangegeven crypto-activa wordt het begrip bankgeheim op deze posities residueel.
We zien dat deze evolutie veel verder gaat dan alleen crypto-investeerders. Het illustreert een structurele beweging: elke nieuwe Europese richtlijn verkleint de reikwijdte van wat financiële instellingen legitiem voor de fiscus kunnen verzwijgen. Het kader dat van toepassing is op bankrekeningen en klassieke beleggingsproducten heeft deze erosie al ondergaan met CRS. DAC8 vormt de logische uitbreiding naar digitale activa. De beschikbare bronnen op bankgeheimen.be geven een gedetailleerd overzicht van de evolutie van het Belgische wettelijke kader met betrekking tot bankgeheim.
Toegang van de Belgische fiscus tot bankgegevens: werkelijke voorwaarden en limieten
De Belgische fiscus kan uw rekeningen niet vrij raadplegen. De opheffing van het bankgeheim blijft onderworpen aan specifieke procedurele voorwaarden, ook al zijn deze aanzienlijk versoepeld.
De belastingdienst krijgt eerst toegang tot het Centraal Contactpunt (PCC) van de Nationale Bank van België, dat het bestaan van rekeningen en financiële contracten van elke belastingplichtige registreert. Dit register bevat geen saldi of transacties, maar stelt in staat om de betrokken instellingen te identificeren.
Om de eigenlijke rekeningafschriften te verkrijgen, moet de belastingambtenaar beschikken over aanwijzingen van fraude of concrete elementen die een onregelmatigheid doen vermoeden. Het verzoek verloopt via een formele procedure, met kennisgeving aan de belastingplichtige. In de praktijk wordt deze procedure regelmatig gebruikt tijdens diepgaande belastingcontroles.
De FOD Financiën ontvangt ook informatie van andere landen via de automatische CRS-uitwisselingen. Als u een rekening in het buitenland heeft, wordt de Belgische administratie jaarlijks geïnformeerd door het land waar de rekening is gevestigd. De wederkerigheid van de CRS-uitwisselingen dekt meer dan honderd rechtsgebieden.
Bescherming van deposito’s in geval van bankfaillissement: de limiet van 100.000 euro
De garantie van deposito’s vormt het andere aspect van de bescherming van bezittingen. Binnen de Europese Economische Ruimte is elke deposant gedekt tot 100.000 euro per persoon en per instelling. Deze limiet geldt voor de cumulatie van bedragen die worden aangehouden op zichtrekeningen, spaarrekeningen en termijnrekeningen bij dezelfde instelling.
In België bestaat er in bepaalde specifieke gevallen een tijdelijk verhoogde bescherming. De limiet kan worden verhoogd tot 500.000 euro gedurende zes maanden wanneer de deposant de opbrengst van de verkoop van zijn hoofdverblijfplaats, een kapitaal gerelateerd aan pensioen, overlijden, invaliditeit of ontslag heeft ontvangen.
Waarborgfonds en beschermingsfonds: twee verschillende mechanismen
Het Waarborgfonds voor deposito’s dekt klassieke bankdeposito’s. Het Beschermingsfonds komt in actie voor financiële instrumenten (aandelen, obligaties, fondsen) die bij een failliete instelling worden aangehouden, met een aparte limiet van 20.000 euro per persoon en per instelling.
Levensverzekeringen van tak 21 bij een Belgische verzekeringsmaatschappij genieten ook een garantie van 100.000 euro per persoon en per instelling. Producten van tak 23 zijn niet gedekt door deze garantie.
Slapende rekeningen en beslaglegging: twee blinde vlekken van vertrouwelijkheid
De Belgische overheid werkt aan het verkorten van de termijn waarbinnen een inactieve rekening als slapend wordt gekwalificeerd. Wanneer een rekening deze status bereikt, worden de bezittingen overgedragen aan de Caisse des Dépôts et Consignations. Deze overdracht houdt een breuk van de bancaire relatie in en een verlies van directe controle over de fondsen, ook al behoudt de houder een recht op verhaal.
Wat betreft beslaglegging kan een schuldeiser met een uitvoerbare titel een beslag leggen op bankrekeningen. De bank is dan verplicht om de beschikbare saldi op het moment van beslaglegging te melden. De discretieplicht van de bank wijkt voor een gerechtelijke beslissing.
We raden aan om regelmatig de activiteit van uw rekeningen te controleren om te voorkomen dat ze opnieuw worden gekwalificeerd als slapende rekeningen, en om het register van het PCC bij de Nationale Bank te raadplegen om een overzicht te krijgen van alle rekeningen die op uw naam zijn geregistreerd.
Het bankgeheim in België berust nu op een evenwicht tussen de discretieplicht van de instellingen en steeds uitgebreidere fiscale transparantieverplichtingen. Met DAC8 vallen crypto-activa onder de reikwijdte van de automatische uitwisseling. De werkelijke bescherming van uw bezittingen hangt minder af van het geheim dan van de soliditeit van het waarborgkader voor deposito’s en van een geïnformeerd beheer van uw posities bij elke instelling.
